“Het is niet onze schuld dat anderen in de wereld het slechter hebben dan wij”

De Brasschaatse burgemeester Jan Jambon (N-VA) heeft met een opgemerkte toespraak de linkse goegemeente de gordijnen ingejaagd. “Het is niet onze schuld dat anderen in de wereld het slechter hebben dan wij”, zei de prominente N-VA’er. Direct kakelden de linkse utopisten dat hij andermaal bewees hoe asociaal en fout hij was. “Schandalig dat hij dat durft te zeggen. Vanzelfsprekend dragen wij schuld”, lazen we onder andere op de sociale media.

city-731385_1920.jpgNu, dit artikel zal niet focussen over onze ‘schuld’. Dat is immers een redelijk, onzinnige discussie. Heeft u en ik enige reden om zich schuldig te voelen over de huidige toestand in de derde wereld? Heeft de huidige blanke inwoner in het zuiden van de Verenigde Staten schuld aan de slavernij? Moeten de Duitsers nog altijd met een schuldgevoel opgezadeld worden voor de Tweede Wereldoorlog? Het zijn retorische vragen en hopen dat de lezer ietwat gezond verstand heeft om dit correct te plaatsen.

Dit schrijfsel wil zich richten op de ontwikkelingssamenwerking, de geldstromen van het noorden naar het zuiden. Heeft dit het juiste effect? Is de levenskwaliteit door al die miljarden euro’s hulp daadwerkelijk verbeterd? Het antwoord is simpel: nee.

Wat hebben de meeste landen in Afrika nodig? Een civil society, een middenklasse is alleszins belangrijk. Hierdoor wordt belang gehecht aan het economische klimaat, mensen vertrouwen elkaar meer en de rechtsstaat wordt gerespecteerd. Een middenklasse wil altijd dat hun land degelijk wordt bestuurd, in een legaal kader én waar een regering (electoraal) afgestraft kan worden zonder risico op lichamelijke schade.

Wat is van primordiaal belang om zo’n klasse te ontwikkelen? Ze heeft een overheid nodig die hen stimuleert en niet tegenwerkt/controleert. Ik beweer trouwens niet dat er geen enkele vorm van middenklasse bestaat in het continent Afrika. Desalniettemin hebben de overheden daar door kunstmatige inkomsten via ontwikkelingssamenwerking geen enkele interesse om entrepreneurs te stimuleren en focussen ze zich liever op de eigen financiële belangen (en machtsmaximalisatie).

Een overheid die toegang heeft tot ‘gemakkelijk’ geld is een almachtige overheid. Ze moet enkel vage verantwoording afleggen aan hun buitenlandse donoren (die zich toch ‘schuldig’ voelen door het verleden waardoor transparantie niet prioriteit nummer 1 is). Studies van de Wereldbank concludeerden dat zo’n 85% van ontwikkelingshulp gebruikt werd voor andere zaken dan het gegeven was. Vaak werd het geld doorgestroomd naar onproductieve en megalomane projecten. Waarom zou zo’n overheid zich enigszins positief opstellen tegenover de eigen burger? Die “prikkels” zijn er totaal niet. Wat maakt het uit of de middenklasse nu groot of belangrijk is? Wat maakt het uit of de economie structureel groeit?

Daarnaast fnuiken de noordelijke geldstromen de vrije markt in Afrika. Het is net dit stelsel dat het economische tij zou doen kunnen keren. Er bestaat een treffend voorbeeld om te duiden hoe het marktprincipe, dat zo gunstig was voor het Westen, compleet onderuit gehaald wordt door ‘onze hulp’. Je hebt een fabrikant van muskietnetten en deze maakt er ongeveer 500 per week. Het bedrijfje heeft zo’n 10 mensen in dienst en elk van hen moet zo’n 10 à 15 personen onderhouden (wat niet uitzonderlijk is in Afrika). Het is een groeiende markt wegens het muggenprobleem. Nu, ten tonele komt er een westerse staat, ngo of een beroemdheid die dit probleem wil aanpakken via geld. Er worden zo’n 100.000 netten aangekocht ter waarde van een miljoen dollar. De netten arriveren, het probleem is ‘opgelost’, de goede daad is verricht… Echter, de markt wordt overstroomd door deze buitenlandse netten en onze fabrikant gaat failliet. De 10 werknemers staan op straat en kunnen tevens hun 100 à 150 afhankelijken niet meer onderhouden. Zo’n net heeft trouwens een vervaldatum. Na maximum 5 jaar is zo’n net beschadigd of niet meer bruikbaar. Het muggenprobleem is met andere woorden eventjes opgelost.

De algemene perceptie in het westen zal zijn dat deze hulp geholpen heeft, maar als je het van nader bij bekijkt totaal niet. Het is duidelijk dat dit soort acties de algemene toestand van een land, een continent niet vooruithelpen en dat de situatie op lange termijn erop achteruit gaat. In die context dragen we toch nog wat ‘schuld’ bij de huidige problemen van Afrika…

Vbr. OS MCvC

Bronnen:

  • Moyo, D., Dead Aid. Why aid is not working and how there is a better way for Africa, Farrar, Straus and Giroux, New York, 2009.
  • Acemoglu, D., Robinson, J., Waarom sommige landen rijk zijn en andere arm, Nieuw Amsterdam, Amsterdam, 2012.
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s