Fataal ECB-beleid

Het was te voorzien. Nadat ECB-raadslid Axel Weber opstapte, was het recent de beurt aan hoofdeconoom Jürgen Stark. Hoe langer de financiële crisis aansleept, hoe meer landen er in prangende budgettaire problemen komen en hoe groter de onenigheid wordt over het beleid van de Europese Centrale Bank. Immers ook Jürgen Stark, net zoals Weber, wierp de handdoek in de ring omdat hij het niet langer eens was met het opkopen van staatsobligaties van noodlijdende eurolanden. Dit werd bevestigd door het Britse persbureau Reuters en het Duitse DPA. De ECB zelf had het over “persoonlijke” redenen.

G3YOGRBLF3Met het aankopen van deze staatsobligaties haalt men ze uit de markt waardoor de vraag stijgt en de rente daalt waardoor deze landen terug goedkopere leningen kunnen aangaan. Dit zou hen de financiële ademruimte moeten geven om budgettair orde op zaken te stellen. Men had in het begin voornamelijk Griekenland (ook Portugal en Ierland) op het oog en, inderdaad, op korte termijn zag men de Griekse rente gevoelig dalen. Nu, maanden later, blijkt dat deze poging op lange termijn geen enkel effect heeft gehad.

Het was voornamelijk de beslissing van de ECB om, na een ‘aankooppauze’ van enkele maanden, zich ook te gaan focussen op Italië en Spanje dat voor veel kritiek heeft gezorgd de laatste weken. De rente van deze landen begon licht te stijgen en men ging er vanuit dat hetzelfde beleid, aankopen van schuldpapier, meer effect zou hebben op deze landen dan op Griekenland. Ook deze aankopen werden uitgelegd als een tijdelijke en uitzonderlijke maatregel om Italië en Spanje de tijd en rust te gunnen om degelijke besparingsmaatregelen te nemen. Econoom Geert Noels heeft er, terecht, geen enkel goed woord voor over. Hij vindt het een slecht signaal voor de politici van dergelijke landen. “Wat nu gebeurt is het hartinfarct van een patiënt met obesitas. En wat doet men? Fondsen zoeken om meer eten te geven”, twitterde hij. Verder wijst Noels op het feit dat de problemen van Italië geen verassing zijn. Toch blijkt dat men op de valreep de ECB onder druk zet om de fondsen te zoeken om meer schuldpapier van Italië te kunnen opkopen. Het zouden volgens Noels net de Europese regeringen moeten zijn die hun begroting beter onder controle moeten houden.
De perceptie lijkt soms dat het de ECB is die de touwtjes in handen heeft. Het “redt” landen in nood, maar in ruil moeten deze landen, Italië en Spanje bijvoorbeeld, besparingsmaatregelen nemen. Het is nochtans de omgekeerde situatie. De ECB, een onafhankelijke centrale bank, maakt met deze maatregel niets anders dan een knieval voor de politici. De geloofwaardigheid en haar onafhankelijkheid komen dan ook zeer sterk onder druk te staan.

Aan het opkopen van deze staatsobligaties hangt natuurlijk ook een groot risico vast. De ECB fungeert daardoor meer en meer als marktpartij, als speculant op de obligatiemarkten waarbij het risico op de Europese belastingbetalers wordt afgescheept. Ze breidt haar essentieel takenpakket uit en houdt zich niet langer aan haar hoofdtaak als hoeder van de prijsstabiliteit.
Omdat de ECB duidelijk had gemaakt dat dit slechts tijdelijk zou zijn en de crisis toch verergerde gaven Europese leiders een nieuwe instantie, het EFSF-noodfonds, de toestemming om leningen te verschaffen en obligaties op te kopen. In de praktijk kon dit fonds onmogelijk functioneren, zowel operationeel als financieel. Met als gevolg dat de ECB zich toch genoodzaakt voelde zelf terug obligaties op te kopen. Met elk miljard aan obligaties dat de ECB koopt, vervreemdt de centrale bank zich verder van zijn oorspronkelijke taak. Want hoe kan een centrale bank bijvoorbeeld nog de rente verhogen, indien dat zou moeten, als ze daar tegelijk wordt voor afgestraft omdat haar beleggingen dan minder waard worden.

Dat er reeds twee (Duitse) ECB-zwaargewichten de instelling verlaten laat duidelijk zien dat het ‘geven en nemen’ inzake het ECB-beleid tussen het inflatie en anti-inflatiekamp niet langer evenwichtig verloopt. Samengeteld konden noodlijdende landen uit de eurozone al voor ruim100 miljard euro staatspapier slijten aan de ECB. Dat massaal geld drukken is koren op de molen van iedereen die hoge inflatie verwacht de komende jaren en de ECB als schuldige daarvoor ziet. Dat men minder en minder geloof en vertrouwen hecht aan het Europese reddingsplan zien we aan de stijging van de verzekeringspremie van de Credit Default Swap. Een CDS is een product dat bescherming biedt tegen wanbetaling op obligaties. Het afsluiten van zo’n verzekering getuigt van weinig geloof in het steunplan.
De ECB met Trichet aan het hoofd en de centrale banken spelen met geld dat ze niet hebben en nooit zullen hebben. Wij zijn in een virtuele economie beland, een illusie waarin men blufpoker speelt. Geen enkele centrale bank heeft het vermogen om een verlies op de staatsobligatieportefeuille te absorberen. De ECB, met een laag eigen vermogen van € 6 miljard, kan zich een daling van slechts een paar procent in de leningenportefeuille verdragen. Het is dan ook terecht om de ECB meer en meer te gaan zien als bad bank.

Vbr. Gorik Van den Bergh

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s